CỎ NGỌT

Chất ngọt được chiết xuất từ cây cỏ ngọt tự nhiên có hàm lượng calo thấp đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống hàng ngày và đang được sử dụng ngày càng rộng rãi trong một loạt các sản phẩm dinh dưỡng và dược liệu như một chất thúc đẩy quá trình giảm cân và sử dụng an toàn cho bệnh nhân bị bệnh tiểu đường.

1. MÔ TẢ

Lá hình trái xoan hẹp hay hình trứng ngược, màu xanh lục vàng, dài từ 2,5 - 6,0 cm; rộng 1,0 - 1,8 cm. Hai mặt đều có lông mịn, mép lá khía răng cưa. Mặt trên lá có 3 gân nổi rõ cùng xuất phát từ cuống lá; gân phụ phân nhánh. Vị rất ngọt.

  • Tên khác: Cỏ mật, cỏ đường, cúc
  • Tên khoa học: Stevia rebaudiana (Berton), họ Cúc (Asteraceae).
  • Thành phần hóa học: Hoạt chất chính trong cỏ ngọt là một glycoside tên là  steviosid
  • Theo y học cổ truyền: Vị ngọt, tính mát, vào kinh phế tỳ

Cỏ Ngọt đã được sử dụng như một chất làm ngọt có hàm lượng calo thấp, cỏ ngọt được sử dụng đầu tiên ở các nước Nam Mỹ, châu Á, Nhật Bản và Trung Quốc, và ở một số nước thuộc Liên minh châu Âu. Hiện nay, Nhật Bản và Hàn Quốc là những thị trường lớn nhất cho stevia. Tuy nhiên, Trung Quốc là nước trồng stevia lớn nhất trên thế giới, và khoảng 80% sản lượng của họ được xuất khẩu. Cỏ ngọt cũng đã được trồng tại Việt Nam và thích ứng với những vùng khí hậu khác nhau của nước ta.

  • Cách trồng: Trồng bằng hạt, tách bụi hay dâm cành. Trồng 1 lần có thể thu hoạch 5-10 năm. Năng xuất năm có thể thu hoạch được từ 2-4 tấn lá khô trên mỗi hecta (thu hoạch 3-4 đợt). Cỏ ngọt ra hoa và có trái từ tháng 10 - tháng 5 năm sau
  • Thu hái: Khi cây sắp ra hoa, cắt cành ở khoảng cách trên mặt đất 10 - 20 cm, hái lấy lá, loại bỏ lá già úa, đem phơi nắng nhẹ hoặc sấy ở 30 - 40 oC đến khô.
  • Phân bốtrong nước: Thái Nguyên, Hà Nội, Đăk Lăk, Lâm Đồng, Bình Dương...

2. GIÁ TRỊ Y HỌC

2.1 Hoạt chất chính và tác dụng dược lý

Trong Cây cỏ ngọt khô  nói chung( gồm cả cành và lá) có chứa khoảng 1,5% chất ngọt steviosid, tính riêng phần lá cỏ ngọt có chứa khoảng 6-7% chất steviosid. Loại chất này sau khi thủy phân sẽ cho ra 3 phân tử steviol và isosteviol. Trong đó, Chất steviol có độ ngọt gấp 300 lần đường saccaroza, lại ít năng lượng, không lên men và không bị phân hủy mà hương vẫn thơm ngon nên có thể dùng để thay thế đường trong chế độ ăn kiêng cho người bệnh Tiểu đường và bệnh huyết áp.

Năm 2011 tổ chức FCA Hoa Kỳ đã cấp chứng nhận tiêu chuẩn GRAS cho các chiết suất từ cây cỏ ngọt bao gồm Stevioside (S) và rebaudioside A (RA) là hai glycosides steviol lớn được chiết suất ra từ cây cỏ ngọt. (Generally Recognized as Safe – Chứng nhận GRAS là chứng nhận tuyệt đối an toàn; không gây tác dụng phụ kể cả đối với trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú) được phép sử dụng trong thức ăn và thức uống. (1)

2.2 Công dụng

Tại Hoa Kỳ, bột lá và các chiết xuất tinh chế từ lá Cỏ Ngọt đã được sử dụng để bổ sung chế biến đồ ăn uống từ năm 1995.  Lá Cỏ Ngọt và chiết xuất tinh chếđược sử dụng rộng rãi như một chất làm ngọt tự nhiên có hàm lượng calo thấp thay thế đường trong công nghiệp thực phẩm, dược phẩm có tác dụng như như một chất thúc đẩy quá trình giảm cân và sử dụng an toàn cho bệnh nhân bị bệnh tiểu đường.

Cây cỏ ngọt sử dụng cho bệnh nhân tiểu đường và bị béo phì, thường giúp tạo năng lượng cho cơ thể từ lượng glucose mà cơ thể người bệnh không thể tự phân hủy được từ đó là giảm lượng glucose này đến mức cần thiết cho cơ thể, người bệnh khi sử dụng thường có cảm giác dễ chịu, ít đau đầu, lợi tiểu và thức uống rất ngon đối với những ai thèm ngọt nhưng không muốn tăng cân.

Trong công nghiệp dược phẩm người ta dùng bột lá cỏ ngọt để làm chất điều vị ngọ cho trà túi lọc, trà thuốc hoặc chiết xuất tinh thể Stevioid dùng cho nhu cầu đời sống.

3. CÁCH DÙNG CỎ NGỌT CHỮA BỆNH TIỂU ĐƯỜNG

  • Dùng cỏ ngọt để sử dụng hàng ngày như một loại trà.
  • Mỗi ngày dùng 4 lần, mỗi lần g lá cỏ ngọt tương đương g Steviosid
  • Nên dùng kết hợp cỏ ngọt với một số loại thảo dược khác VD: Giảo cổ lam, Cà gai leo, hoặc diệp hạ châu để giảm bớt vị đắng và tăng hiệu quả điều trị bệnh.

BS. Trần Văn Năm