TRINH NỮ HOÀNG CUNG

Cây trinh nữ hoàng cung tên khoa học là Crinum latifolium L, họ thủy tiên Amaryllidaceace hay tên khác là tỏi lơi lá rộng.

Cây Trinh nữ hoàng cung có nguồn gốc từ Ấn Độ, hiện được trồng rộng rãi ở nhiều nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Philippin, Campuchia, Lào. Việt Nam, Ấn Độ và cả ở phía Nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, cây được trồng chủ yếu ở các tỉnh từ Quảng Nam – Đà Nẵng trở vào, sau được trồng ở các tỉnh phía Bắc.

Theo y học cổ truyền: trinh nữ hoàng cung có vị vị cay, tính mát, ít độc. Có tác dụng hành huyết tán ứ, tiêu thũng giảm đau, thanh nhiệt giải độc, thông lạc hoạt huyết.

Thành phần hóa học: Cây Trinh nữ hoàng cung  có khoảng 32 alcaloids và các hợp chất bay hơi, aldehyd, acid hữu cơ, terpens và glucan A, glucan B. Trong số đó nổi bật nhất là một số alcaloids có tác dụng kháng u như: crinafolin, crinafolidin, lycorine, và b – epoxyambellin.

Các kết quả nghiên cứu dược lý cho thấy Trinh nữ hoàng cung có khả năng ngăn chặn sự phát triển của tế bào u và kích thích tế bào lympho T hoạt động và phát triển. Ngoài ra còn có tác dụng kháng androgen do ức chế men 5-alpha-reductase dẫn đến giảm ham muốn tình dục, các vấn đề về cương dương hay phóng tinh.

 Cách dùng:

- Lá tươi dùng tốt nhât, 3 lá tươi Trinh nữ hoàng cung dài 5 tấc, rửa sạch, thái nhỏ. Sắc với 2 chén nước còn lại nửa chén. Chia 3 lần uống trong ngày sau khi ăn.
- Lá khô (cần nhất khi thu hái trước khi phơi phải chần qua nước sôi rồi lấy ra ngay) phơi sẽ mau khô, chất lượng thuốc tốt. Mỗi ngày dùng 20 gr lá khô, cách sắc và uống như trên.
- Thời gian điều trị (theo kinh nghiệm của Đông y, ứng dụng có hiệu quả):

  • Nữ : 49 ngày uống liên tục.
  • Nam: 64 ngày uống liên tục chứ không nghỉ nửa chừng. Để đề phòng bị yếu sinh lý bởi sự tương tác giữa thuốc với bệnh nhân nam bị u xơ tiền liệt tuyến thì thêm cành lá cây Đinh lăng lá nhỏ (Polyscias fruticosa L., họ Ngũ gia bì – Araliaceae) tươi 50gr (khô 20gr) sắc chung với lá Trinh nữ hoàng cung, đổ nước ngập dược liệu. Sắc còn nửa chén chia 3 lần uống trong ngày.

Bài thuốc hiệu nghiệm với các khối u lành tính và ung thư ở các cơ quan như tử cung, buồng trứng, vú, gan, phổi, đại tràng, tiền liệt tuyến…

1. Lá Trinh nữ hoàng cung (khô) 20g
2. Lá Đu đủ (khô) 50g
3. Nga truật (giã nát) 20g
4. Xuyên điền thất (sâm Tam thất)  giã nát 10g

Sắc với 3 chén nước (600ml) còn lại 1 chén thuốc (200ml), chia 3 lần uống trong ngày sau khi ăn.

Lương y Nguyễn Công Đức

Nguyên Giảng viên Đại học Y Dược – TP.HCM